سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

152

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

تقويت‌كننده عبارتست از اطلاق و ترشيح چه آنكه مشبّه يعنى مستعارله بواسطه ذكر قرينه‌اى كه با آن مناسب و ملائم است از ادّعاى اتّحاد مستعارله با مستعارمنه كه مبناى استعاره بر آن است بعيد مىگردد . قوله : لانّه يصون عرض صاحبه : ضمير در [ لانّه ] به عطاء راجع است . قوله : يناسب العطاء دون الرّداء : چه آنكه كثير بملاحظه معناى تعدّدى كه دارد با عطاء و بخشش مناسب است نه رداء كه لفظ واجد معناى وحدت با آن ملائم و مناسب است . قوله : مرشحة : ترشيح به معناى تقويت است و در وجه تسميه اين قسم از استعاره به مرشحه گفته‌اند : جهت ناميدن آن به اين اسم آنست كه در آن كلمه‌اى كه با مستعار منه مناسب و ملائم است ذكر شده و اين موجب تقويت استعاره و تناسى تشبيه مىگردد . قوله : اولئك الّذين اشتروا الخ : آيه ( 16 ) از سوره بقره . قوله : للاستبدال : يعنى استبدال حق بباطل . قوله : و الاختيار : عطف تفسير است براى [ استبدال ] يعنى اختيار باطل بر حقّ . متن و قد يجتمعان كقوله : لدى اسد شاكى السّلاح مقذّف * له لبد اظفاره لم تقلّم